iisous xristos

Αυτές οι τρεις ημέρες, τις οποίες η Εκκλησία ονομάζει Μεγάλες και Άγιες, έχουν, μέσα στο λειτουργικό κύκλο της Μεγάλης Εβδομάδας, έναν καθοριστικό σκοπό. Τοποθετούν όλες τις ιερές ακολουθίες στην προοπτική του Τέλους · μας υπενθυμίζουν το εσχατολογικό νόημα τον Πάσχα.

panagia akathistos ymnos

Την Παρασκευή της πέμπτης εβδομάδας της Μεγάλης Σαρακοστής ακούγονται και οι 24 Οίκοι που συνθέτουν τον Ακάθιστο Ύμνο. 

O Ακάθιστος ύμνος επικράτησε να λέγεται ένας ύμνος «Κοντάκιο» της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου, από την όρθια στάση, που τηρούσαν οι πιστοί κατά τη διάρκεια της ψαλμωδίας του.

Οι πιστοί έψαλλαν τον Ακάθιστο ύμνο όρθιοι, υπό τις συνθήκες που θεωρείται ότι εψάλη για πρώτη φορά, ενώ το εκκλησίασμα παρακολουθούσε όρθιο κατά την ακολουθία της γιορτής του Ευαγγελισμού, με την οποία συνδέθηκε ο ύμνος.

Ψάλλεται ενταγμένος στο λειτουργικό πλαίσιο της ακολουθίας του Μικρού Αποδείπνου, σε όλους τους Ιερούς Ναούς, τις πέντε πρώτες Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τις πρώτες τέσσερις τμηματικά, και την πέμπτη ολόκληρος.

Είναι ένας ύμνος που αποτελείται από προοίμιο και 24 οίκους (στροφές) σε ελληνική αλφαβητική ακροστιχίδα, από το Α ως το Ω (κάθε οίκος ξεκινά με το αντίστοιχο κατά σειρά ελληνικό γράμμα), και είναι γραμμένος πάνω στους κανόνες της ομοτονίας, ισοσυλλαβίας και εν μέρει της ομοιοκαταληξίας.

Θεωρείται ως ένα αριστούργημα της βυζαντινής υμνογραφίας, η γλώσσα του είναι σοβαρή και ποιητική και είναι εμπλουτισμένος από κοσμητικά επίθετα και πολλά σχήματα λόγου (αντιθέσεις, μεταφορές, κλπ). Το θέμα του είναι η εξύμνηση της ενανθρώπισης του Θεού μέσω της Θεοτόκου, πράγμα που γίνεται με πολλές εκφράσεις χαράς και αγαλλίασης, οι οποίες του προσδίδουν θριαμβευτικό τόνο.

evagelismos03

 

Εορτάζει στις 25 Μαρτίου εκάστου έτους.

Ήγγειλεν Υιόν Άγγελος τη Παρθένω,

Πατρός μεγίστης Βουλής μέγαν.

Γηθεο τη Μαρίη έφατ’ Άγγελος εικάδι πέμπτη.

Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει το χαρμόσυνο μήνυμα της θείας ενσάρκωσης, που με τόσο σαφή τρόπο μας το παρουσιάζει ο ευαγγελιστής Λουκάς στο Ευαγγέλιο του (κεφ. Α’ στιχ. 26-38). Την ήμερα αυτή, ο θεόσταλτος αρχάγγελος Γαβριήλ παρουσιάζεται στην Παρθένο Μαρία, στη Ναζαρέτ και της ανήγγειλε ότι θα γεννήσει το Σωτήρα του κόσμου, τον Ιησού Χριστό. Και Όταν η Παρθένος αναρωτήθηκε πως ήταν δυνατό να συλλάβει χωρίς άνδρα, ο αρχάγγελος της απάντησε ότι «το Άγιο Πνεύμα θα έλθει σε σένα και η δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει» Τότε η σεμνή κόρη, η Παρθένος Μαρία, του απάντησε ταπεινά. «Ιδού λοιπόν, η δούλη του Κυρίου. Ας γίνει το θέλημα Εκείνου». και καθώς ο Γαβριήλ εξαφανίστηκε από μπροστά της, συντελέστηκε το μεγαλύτερο μυστήριο της ανθρωπότητας. με τρόπο υπερφυσικό, η Παρθένος συνέλαβε στην άχραντη κοιλιά της, τον Υιό και Λόγο του Θεού. Εκείνον που με την εκούσια θυσία του επάνω στο Σταυρό, έσωσε το ανθρώπινο γένος από τον αιώνιο θάνατο και την καταστροφή στην οποία είχε οδηγηθεί μετά την πτώση των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο και την εμφάνιση της αμαρτίας στον κόσμο.

Αξίζει, όμως, να δούμε πως οι εμπνευσμένοι υμνωδοί της Εκκλησίας μας έψαλαν το κοσμοσωτήριο άγγελμα: «Σήμερον χαράς Ευαγγέλια παρθενική πανήγυρις τα κάτω τοις άνω συνάπτεται• ο Αδάμ καινουργείται η Εύα της πρώτης λύπης ελευθερούται και η σκηνή της καθ’ ημάς ουσίας τη θεώσει του προσληφθέντος φυράματος ναός Θεού κεχρημάτικεν. Ω μυστήριον! ο τρόπος της κενώσεως άγνωστος, ο τρόπος της συλλήψεως άφραστος. Άγγελος λειτουργεί τω θαύματι παρθενική γαστήρ τον Υίόν υποδέχεται, Πνεύμα άγιον καταπέμπεται Πατήρ άνωθεν ευδοκεί, και το συνάλλαγμα κατά κοινήν πραγματεύεται βούλησιν εν ω και δι’ ου σωθέντες, συνωδά τω Γαβριήλ, προς την Παρθένον βοήοωμεν χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου, εξ ης η σωτηρία, Χριστός ο Θεός ημών, την καθ’ ημάς προσλαβόμενος φύσιν προς εαυτόν έπανήγαγεν».

Οι αρχές της εορτής του Ευαγγελισμού δεν είναι επακριβώς γνωστές. Το γεγονός ότι η Αγία Ελένη έκτισε στη Ναζαρέτ βασιλική, στην οποία περιλαμβανόταν κατά παράδοση ο οίκος της Θεοτόκου, όπου αυτή δέχθηκε τον Ευαγγελισμό, επέδρασε ίσως στη σύσταση τοπικής εορτής. Οι πρώτες μαρτυρίες περί αυτής ευρίσκονται στον Άγιο Πρόκλο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, το 430 μ.Χ. και στο Πασχάλιον Χρονικόν (624 μ.Χ.), όπου χαρακτηρίζεται ως συσταθείσα στις 25 Μαρτίου από τους θεοφόρους δασκάλους. Η μεγαλοπρεπής πανήγυρη του Ευαγγελισμού ετελείτο από τους Βυζαντινούς στο ναό των Χαλκοπρατείων, όπου παρίσταντο και οι αυτοκράτορες.

Απολυτίκιον  (Κατέβασμα)

Ήχος δ’.

Σήμερον της σωτηρίας ημών το Κεφάλαιον, και του απ᾽ αιώνος Μυστηρίου η φανέρωσις· ο Υιός του Θεού, Υιός της Παρθένου γίνεται, και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται. Διο και ημείς συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν· Χαίρε Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.

Κοντάκιον

Ήχος πλ. δ’.

Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια, ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια, αναγράφω σοι η Πόλις σου Θεοτόκε. Αλλ᾽ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον, εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον, ίνα κράζω σοι· Χαίρε νύμφη ανύμφευτε.

 Κάθισμα

Ήχος α’. Τον τάφον σου Σωτήρ.

Ο μέγας Στρατηγός, των αΰλων ταγμάτων, εις πόλιν Ναζαρέτ, επιστάς Βασιλέα, μηνύει σοι Άχραντε, των αιώνων και Κυριον· Χαίρε, λέγων σοι, Ευλογημένη Μαρία, ακατάληπτον, και ανερμήνευτον θαύμα, βροτών η ανάκλησις.

Έτερον Κάθισμα

Ήχος γ’. Την ωραιότητα.

Σημερον άπασα κτίσις αγάλλεται, ότι το χαίρέ σοι φωνεί Αρχάγγελος, ευλογημένη συ Σεμνή, και Άχραντε πανάμωμε. Σημερον του όφεως, αμαυρούται το φρύαγμα· αράς γαρ διαλέλυται, του Προπάτορος σύνδεσμος. Διο και κατά πάντα βοώμέν σοι· Χαίρε η Κεχαριτωμένη.

Έτερον Κάθισμα

Ήχος δ’. Κατεπλάγη Ιωσήφ.

Γαβριήλ εξ ουρανού, το Χαίρε κράζει τη σεμνή, ότι συλλήψη εν γαστρί, τον προαιώνιον Θεόν, τον δια λόγου τα πέρατα συστησάμενον· όθεν Μαριάμ απεφθέγγετο· Άνανδρός ειμι, και πως τέξω Υιόν; άσπορον γονήν τις εώρακε; και ερμηνεύων έλεγεν ο Άγγελος, τη Θεοτόκω και Παρθένω· Ελεύσεταί σοι· Άγιον Πνεύμα, και δύναμις Υψίστου επισκιάσει σοι.

Έτερον Κάθισμα

Ήχος πλ. δ’.Αυλών ποιμενικών.

Ο Λογος του Θεού, επί γης νυν κατήλθεν, ο Άγγελος βοών, τη Παρθένω επέστη· Χαίρε Ευλογημένη, η την σφραγίδα μόνη φυλάξασα, εν μήτρα δεξαμένη, τον προ αιώνων Λογον και Κυριον, ίνα εκ πλάνης σώση ως Θεός, το γένος των ανθρώπων.

Ο Οίκος

Άγγελος πρωτοστάτης, ουρανόθεν επέμφθη, ειπείν τη Θεοτόκω το Χαίρε και συν τη ασωμάτω φωνή, σωματούμενόν σε θεωρών Κυριε, εξίστατο και ίστατο, κραυγάζων προς αυτήν τοιαύτα.

Χαίρε, δι’ ης η χαρά εκλάμψει,

χαίρε, δι’ ης η αρά εκλείψει.

Χαίρε, του πεσόντος , Αδάμ η ανάκλησις,

χαίρε των δακρύων της Εύας η λύτρωσις.

Χαίρε, ύψος δυσανάβατον ανθρωπίνοις λογισμοίς,

χαίρε, βάθος δυσθεώρητον και Αγγέλων οφθαλμοίς.

Χαίρε, ότι υπάρχεις Βασιλέως καθέδρα,

χαίρε, ότι βαστάζεις τον βαστάζοντα πάντα.

Χαίρε, αστήρ εμφαίνων τον Ήλιον,

χαίρε, γαστήρ ενθέου σαρκώσεως.

Χαίρε, δι’ ης νεουργείται η κτίσις,

χαίρε, δι’ ης βρεφουργείται ο Κτίστης.

Χαίρε, Νυμφη ανύμφευτε.

Μεγαλυνάριον

Νυν ευαγγελίζεται Γαβριήλ, το χαίρε κραυγάζων, μετά δέους τη Μαριάμ. Ω του ξένου τρόπου! εν μήτρα γαρ αχράντω, συνείληπται ο Πλάστης σώζων ον έπλασε.

 

Δεν ξέρω αν ειπώθηκε ή γράφτηκε κάπου...( Μάλλον ναι). Έχετε ποτέ σκεφτεί ότι όλος αυτός ο πειρασμός με την Θεία Κοινωνία, είναι παραχώρηση Θεού γιατί τόσα χρόνια ιερουργούσαμε απροετοίμαστοι, κοινωνούσαμε απροετοίμαστοι, κοινωνούσαμε για το καλό του χρόνου,κοινωνούσαμε χωρίς να καταλαβαίνουμε ή να πιστεύουμε αυτό που κάναμε, εγείραμε δικαιώματα για την συμμετοχή μας στην Θεία Κοινωνία, βάζαμε και αφαιρούσαμε εύκολα επιτίμια και προϋποθέσεις ο ένας στον άλλο και τόσα άλλα ατοπήματα. Εγώ άρχισα να το σκέφτομαι πολύ σοβαρά. Ίσως αυτή η κρίση προσδιορίσει και πάλι την σχέση μας με το Μυστήριο και μας συνιάσει ως τον σίτον...